به عنوان کسی که در زمینه طب سنتی و ایرانی مطالعاتی داشته و هم اکنون نیز به این شغل (عطاری) اشتغال دارم ، میتوانم بگویم که پاسخ به این سوال ظریف و نیازمند زمان زیادی دارد زیرا این سوال ، هم جنبه علمی دارد و هم جنبهای که شاید بتوان آن را «فلسفه طبیعت» نامید.
از منظر شیمی مدرن، ما میتوانیم اجزای یک گیاه را تا سطح مولکولی تجزیه کنیم. میتوانیم بگوییم یک گیاه چند درصد تانن، فلاونوئید یا اسانس دارد. اما دو نکته اساسی وجود دارد که آزمایشگاهها را به چالش میکشد:
۱. اثر همافزایی (Synergy):
در عطاری و طب سنتی، قدرت درمان در «کلّیتِ گیاه» است، نه فقط در یک ماده خالص. آزمایشگاه میتواند «ماده مؤثره» را جدا کند و قرص بسازد، اما گیاه در بستر طبیعی خود، صدها ترکیب فرعی دارد که عوارض ماده اصلی را کنترل کرده و اثربخشی آن را چند برابر میکنند. این «توازنِ مرموز» که در طول میلیونها سال تکامل ایجاد شده، چیزی است که نوشتن فرمول دقیقِ تعاملاتِ لحظهایِ آن، با علم فعلی تقریباً غیرممکن است.
۲. عنصر «حیات» و «نظم کیهانی»:
فرمولها میتوانند ساختار را بنویسند، اما نمیتوانند «نیروی حیات» (یا همان چیزی که گذشتگان به آن «دم» یا «روح نباتی» میگفتند) را فرموله کنند. آزمایشگاه میتواند مولکولهای یک اسطوخودوس را کپی کند (عطر مادی)، اما آیا میتواند آن «آرامش عمیقی» که از لمس گلبرگهای واقعی و بوییدن مستقیم آن در دامن کوه به انسان منتقل میشود را هم تولید کند؟
به نظر من، در هر گیاه دارویی، دو بخش وجود دارد:
- پیکر مادی: که همان فرمول شیمیایی است.
- خلقوخو (Nature): که به زمان چیدن، خاک، نور ماه و خورشید، و حتی نیتِ کسی که آن را تجویز میکند بستگی دارد.
سایت سماع قلم ، پژواکی از آگاهیست
.png)
.png)
.png)
.png)
.png)
(3).jpg?w=60)