نوشیدن لحظه به لحظه

آیه‌ی شریفه‌ی «کُلَّ یَوْمٍ هُوَ فِی شَأْنٍ» (آیه ۲۹ سوره الرحمن) قلب تپنده‌ی جهان‌بینی عرفانی است. در ادامه، تفسیر این آیه را از منظر عرفان ناب تقدیمتان می‌کنم:

‌

 ۱. اصل تجدد امثال (نو شدنِ لحظه‌به‌لحظه)

عارفان، به‌ویژه پیروان مکتب ابن‌عربی و حضرت مولانا، معتقدند که خداوند «در هر لحظه در شأنی جدید است». این یعنی تجلیات الهی هرگز تکرار نمی‌شوند.

- خلق مدام: عالم در هر آن، در حال نابودی و بازآفرینی است. ما گمان می‌کنیم که جهان ثابت است، اما در واقع، نوری است که مدام می‌تابد و قطع می‌شود.

- تشبیه به رودخانه: همان‌طور که نمی‌توان دو بار در یک آبِ رودخانه شنا کرد، در هر لحظه، شما با «خداوندِ» همان لحظه روبرو هستید که تجلیِ تازه‌ای دارد.

‌

 ۲. نفیِ تکرار در تجلی

در عرفان قاعده‌ای هست که می‌گوید: «لا تکرارَ فی التَّجَلّی» (در تجلی تکرار نیست).

خداوند برای هر ذره در هر لحظه، لباسی نو از هستی می‌پوشاند. اگر آگاهی ما به این ساحت برسد، می‌فهمیم که هیچ برگی دقیقاً شبیه برگ دیگر نیست و هیچ لحظه‌ای از زندگی ما، تکرار لحظه‌ی قبل نیست. این یعنی «فراوانیِ بی‌انتها» در آفرینش.

‌

 ۳. حیرت و حضور در «آن»

وقتی سالک در می‌یابد که «او هر لحظه در شأنی است»، دچار حیرت می‌شود.

- این آیه به ما می‌آموزد که به «قالب‌ها» نچسبیم. اگر امروز گشایشی هست، شأنِ اوست و اگر امروز سختی هست، شأنِ دیگرِ اوست.

- عارفِ «وقت‌شناس» کسی است که می‌داند در این لحظه، شأنِ حق چیست و تکلیف او در برابر این تجلیِ نو چیست. به قول حضرت مولانا:

 «صوفی ابن‌الوقت باشد در مثال / لیکن آنِ صافی از وقت و ز حال»

‌

۴. معنای «یوم» (روز) در عرفان

در این آیه، «یوم» به معنای ۲۴ ساعتِ نجومی نیست، بلکه به معنای «آن» و لحظه‌ی تجلی است. «شأن» نیز یعنی ظهورِ اسمائی از خداوند. در هر چشم برهم‌زدن، هزاران شأن از قدرت، رحمت، عزت و جمالِ او در عالم ظهور می‌کند و باز می‌گردد.

‌

این آیه به ما می‌گوید که از افسردگیِ تکرار و روزمرگی رها شویم.

جهان یک نمایشِ ایستا نیست، بلکه یک رقصِ مدام و نو به نو است.

کسی که این آیه را با جان درک کند، هر روز را با کنجکاوی و اشتیاق آغاز می‌کند،

چرا که می‌داند امروز، پروردگارش در شأنی است که هرگز پیش از این نبوده است.