دیدگاه حذف عید نوروز و شادی به خاطر تقارن با ماه رمضان و ایام شهادت حضرت علی (ع) از چند زاویه قابل بررسی است:
- - -
۱. از نظر تاریخی و فرهنگی
ریشههای نوروز:
نوروز یک جشن کهن ایرانی است که قدمتی چند هزارساله دارد و حتی پیش از اسلام نیز توسط اقوام مختلف در فلات ایران گرامی داشته میشد. این جشن، نماد نوزایی طبیعت و آغاز سال نو در تقویم خورشیدی است.
تداوم نوروز پس از اسلام:
با ورود اسلام به ایران، نوروز نه تنها حذف نشد بلکه در فرهنگ اسلامی نیز پذیرفته شد. برخی روایات، مانند حدیثی منسوب به امام صادق (ع)، از نوروز به عنوان روزی مبارک یاد کردهاند.
حکومتها و نوروز:
در طول تاریخ، حتی در دوران حکومتهای مذهبی مانند صفویه و دوران معاصر، نوروز به عنوان یک جشن ملی حفظ شده و همواره در کنار مناسبتهای مذهبی ادامه داشته است.
- - -
۲. از نظر دینی و شرعی
اصل شادی در اسلام:
اسلام دین اعتدال است و نه تنها شادی را منع نکرده بلکه بر کنترل افراط و تفریط در غم و شادی تأکید دارد.
حرمت شادی در ایام عزاداری:
در برخی ایام، مانند دهه محرم یا شهادتهای ائمه، توصیه به رعایت حال معنوی جامعه شده است. اما این به معنای ممنوعیت مطلق شادی و تعطیلی تمام جشنها نیست، بلکه تأکید بر حفظ حرمت مناسبتهای مذهبی است.
ماه رمضان و نوروز:
ماه رمضان، ماه عبادت و روزهداری است، اما ذاتاً شادیآفرین است؛ زیرا در متون دینی، این ماه به عنوان "بهترین ماه خدا" و "مهمانی خدا" توصیف شده است. بنابراین، رمضان دلیلی برای حذف نوروز نیست، بلکه میتوان این دو را با هم ترکیب کرد و در حد اعتدال از هر دو بهره برد.
- - -
۳. از نظر اجتماعی و روانشناسی
شادی و سلامت روان:
نوروز برای مردم ایران یک نقطه عطف روحی است و حذف آن ممکن است به کاهش نشاط اجتماعی و افزایش افسردگی منجر شود.
حق مردم برای شادی:
در جوامع انسانی، شادی یک نیاز فطری است. همانطور که عزاداری جایگاه خود را دارد، جشنها و شادیها نیز برای تعادل روانی جامعه ضروری هستند.
ایجاد دوگانگی فرهنگی:
حذف نوروز به دلیل مناسبتهای مذهبی، موجب دوگانگی فرهنگی بین هویت ایرانی و هویت دینی خواهد شد که در بلندمدت میتواند باعث بروز تنشهای اجتماعی شود.
- - -
۴. راهکار متعادل
به جای حذف نوروز، میتوان به راهکارهای زیر فکر کرد:
1. برگزاری نوروز با رعایت حرمت ایام شهادت:
حذف موسیقیهای پر سر و صدا و جشنهای پرهیجان در ایام شهادت.
استفاده از نوروز برای اعمال معنوی و خیرخواهانه، مانند صلهرحم، کمک به نیازمندان و دعا.
2. زمانبندی بهتر برای شادیها:
میتوان جشنها و مهمانیهای پرشور را قبل از ایام عزاداری برگزار کرد و در روزهای خاص، حال و هوای معنوی را حفظ کرد.
3. ترکیب آیینهای مذهبی و نوروزی:
در تاریخ ایران، بسیاری از آیینهای نوروزی با فرهنگ اسلامی ترکیب شدهاند (مثلاً دعای تحویل سال، دید و بازدیدهای خانوادگی، کمک به مستمندان). این ترکیب میتواند حفظ شود.
- - -
جمعبندی
حذف نوروز به دلیل ماه رمضان یا شهادت حضرت علی (ع) از نظر تاریخی، فرهنگی، دینی و اجتماعی منطقی به نظر نمیرسد.
میتوان به جای حذف، با مدیریت زمان و رفتار، حرمت مناسبتهای مذهبی را رعایت کرد و همزمان نوروز را به عنوان جشن ملی حفظ نمود.
اعتدال، همان چیزی است که در دین اسلام هم بر آن تأکید شده است؛ نه افراط در عزاداری و نه افراط در شادی.
پس، حذف نوروز به نفع جامعه نیست، بلکه مدیریت هوشمندانه آن راهکار بهتری است.
سماع قلم
کشکول ( فرشید احمدی )